CZERNIAK ZŁOŚLIWY PSÓW



----------------------------------------------

Jest to nowotwór stosunkowo częsty u psów (szczególnie u psów z intensywną pigmentacją), rzadki u kotów. Występuje najczęściej na skórze owłosionej, jamie ustnej, łożu pazura, opuszkach palców, w oku, przewodzie pokarmowym i na połączeniach skórno-śluzówkowych. 
Częściej dotyczy psów starszych, średnio 11,6 letnich, terierów szkockich, golden retriwerów, pudli, jamników. 



Jego zachowanie kliniczne jest bardzo różne i związane wydaje się być z lokalizacja zmian, ich wielkością oraz parametrami histologicznymi. I tak czerniak złośliwy:  



- jamy ustnej jest najczęstszym nowotworem w tej lokalizacji u psów; mogą być pigmentowane lub nie zawierać melaniny (amelanotyczne); najczęściej szybko rosną, inwazyjne w stosunku do tkanek miękkich i kości, z dużym potencjałem przerzutowym; zmiany w jamie ustnej już z racji samej lokalizacji określane są jako złośliwe,



- palca i łoża pazura, opuszek palcowych; potencjał przerzutowy oscyluje wokół 32-40% przypadków; częściej rozwijają się u seterów irlandzkich i angielskich, golden retrieverów, 



- skóry; potencjał przerzutowy 30-75%; częściej występują u psów małych ras z intensywnie pigmentowaną skórą; stosunkowo najczęściej w tej lokalizacji wystepuja czerniaki łagodne/melanocytomy.



ROZPOZNANIE

Bardzo ważne jest wczesne rozpoznanie. W
ygląd zewnętrzny dla zmian pigmentowanych uzupełniony badaniem cytologicznym wystarcza do rozpoznania. Dla zmian niepigmentowanych potrzebne jest często pbranie wycinka zmiany. Ocenione muszą zostac także regionalne wezły chłonne bardzo często zawierające komórki czerniaka. 



LECZENIE 



* chirurgiczne 



Dla zmian skóry <1cm dobrze odgraniczonych wystarcza wykonanie zabiegu operacyjnego z marginesem tanek zdrowych. 

Dla zmian z dziąsła lub błon śluzowych jamy ustnej w bliskości kości potrzebne jest usunięcie fragmentu żuchwy lub szczęki. Z uwagi na lokalizację często bardzo trudne jest osiągnięcie odpowiedniego marginesu chirurgicznego. Czas przeżycia po usunięciu fragmentu żuchwy wynosi na ogół 7-17 miesięcy, po usunięciu fragmentu szczęki 5-10 miesięcy. Fragmenty kości powinny zostać usunięte, ponieważ zajmowanie kości przez czerniaka ma miejsce w ponad 90% przypadków.

Postępowaniem z wyboru dla czerniaków palców jest amputacja palca.  



* radioterapia 



Reakcję na leczenie uzyskuje się u 82-94% pacjentówz czerniakami złosliwymi jamy ustnej, a czas przeżycia waha się między 5,3 a 11,9 miesiąca. 



* chemioetrapia 



Odpowiedź na leczenie uzyskuje się u 18-28% pacjentów. 



* immunoterapia - szczepionka ONCEPT  



Zawiera gen ludzkiej tyrozynazy wbudowany w plazmid/fragment DNA, który wprowadzony (z użyciem specjalnego systemu injekcji przeskórnych) do miocytów/komórek mięśni psa powoduje prezentację obcej/ludzkiej tyrozynazy komórkom układu immunologicznego stymulując produkcję przeciwciał i limfocytów T cytotoksycznych przeciwko melanocytom/komórkom barwnikowym psa. Okazała się skuteczna tylko na etapie choroby mikroskopowej, dlatego zalecana jest do podawania w czerniakach złośliwych II lub III stopnia zaawansowania klinicznego (bez przerzutów odległych) pod warunkiem osiągnięcia wcześniej kontroli choroby miejscowej (usunięcie chirurgiczne lub radioterapię guza i zajętych regionalnych węzłów chłonnych). Podawana jest 4 razy co 2 tygodnie i następnie co 6 miesięcy 



Wstępne dane wskazują, że połowa psów po strosowaniu szczepionki żyje co najmniej 389 dni. Dla porównania - <150 dni żyja psy z II stopnia zaawansowania klinicznego i <60-90 dni z III/IV stopniem zaawansowania klinicznego dla schematów leczenia bez szczepionki.  

Szczepionka ONCEPT dostępna jest dla pacjentów Przychodni Weterynaryjnej BIAŁOBRZESKA.



Autor: dr n. wet. Dariusz Jagielski