Kostniakomięsak

Pierwotne nowotwory kości psów i kotów mogą dotyczyć zarówno szkieletu kończyn (częściej), jak i osiowego. Najczęstszym typem histologicznym w obu lokalizacjach jest kostniakomięsak (osteosarcoma - OS) obejmujący 75-85% przypadków u psów

KOSTNIAKOMIĘSAK (OS) - WYSTĘPOWANIE

Nadreprezentowane są w tej grupie psy duże i olbrzymie, tylko 5% przypadków dotyczy psów o wadze poniżej 15 kg. Nowotwór najczęściej dotyczy psów w wieku średnim i starszych (średnio 7-letnich), choć notowano też zachorowania w wieku poniżej 2 lat. Najczęściej lokalizuje się w przynasadach dalszej kości promieniowej, dalszej kości udowej, bliższej kości piszczelowej i bliższej kości ramiennej. Kończyny przednie częściej dotknięte są problemem. 
OS psów szkieletu osiowego może dotyczyć żuchwy, szczęki, kości kręgosłupa, kości mózgowioczaszki, żeber, kości jamy nosowej i miednicy. Występuje u psów średnio 9-letnich, a OS żeber u psów ok. 7-letnich. Pozaszkieletowe lokalizacje OS są rzadkie i dotyczą gruczołu mlekowego, śledziony, jelit, wątroby, nerek, jąder, pochwy, gałek ocznych, żołądka, nadneryczy, tarczycy i innych narządów.
Czynniki etiologiczne nie zostały poznane, jednak jasne jest,  że OS występuje częściej w miejscach intensywnego wzrostu kości oraz miejscach urazów (złamania, uderzenia, implanty, miejsca operacji) i napromieniania. Zapewne skutkuje to częstszym występowaniem mutacji w komórkach intensywnie dzielących się i zapoczątkowaniem karcynogenezy. Wg niektórych badań kastracja zwiększa ryzyko wystąpienia nowotworu. 

OBJAWY KOSTNIAKOMIĘSAKA U PSÓW

Najczęstszym objawem OS kości kończyn jest niewielka, przemijająca po lekach przeciwbólowych/przeciwzapalnych kulawizna, stopniowo nasilająca się i następnie obrzęk okolicy rozwoju nowotworu wynikający z reakcji zapalnej, mikrozłamań i nasilającego się bólu. W przypadku zmian w szkielecie osiowym dominuje deformacja i niekiedy istotny ból.

ROZPOZNANIE KOSTNIAKOMIĘSAKA

W badaniu radiologicznym (RTG) ujawnić można zmiany lityczne, sklerotyczne lub najczęściej lityczno-sklerotyczne kości, rzadziej lizę istoty korowej, odczyny odokostnowe, promieniście rozchodzące się odczyny kostne, trójkąt Codman’a, utratę utkania beleczkowego kości i złamania patologiczne. Nie można jednoznacznie postawić rozpoznania kostniakomięsaka na podstawie obrazu radiologicznego, jednak w połączeniu z wywiadem, określoną wielkością psa, przebiegiem klinicznym choroby i reakcją na leczenie może on bardzo mocno sugerować rozpoznanie.
Rozpoznanie stawiane jest na podstawie pobrania wycinka ze zmiany z wykorzystaniem igły do biopsji korowej kości, trepanu/trefiny lub w trakcie chirurgicznego pobrania wycinka. Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa, szczególnie wspierana obrazowaniem ultrasonograficznym, może okazać się użyteczna, jednak wiąże się ze stosunkowo dużym ryzykiem błędu. 

PRZERZUTY KOSTNIAKOMIĘSAKA

OS kości kończyn psów jest nowotworem o agresywnym przebiegu klinicznym i na wczesnym etapie przerzutującym. U większości psów pojawiają się zmiany przerzutowe. Wykazanie obecności makroprzerzutów (badania RTG klatki piersiowej w trzech projekcjach, USG jamy brzusznej, tomografia komputerowa, BAC węzłów chłonnych, scyntygrafia) w momencie stawiania rozpoznania ma znaczenie o tyle, że ich obecność wiąże się ze znacząco krótszym okresem przeżycia.  W związku z bardzo wysokim potencjałem przerzutowym OS kończyn psów leczenie w większości przypadków ma charakter paliatywny. Postępowanie powinno uwzględniać leczenie dolegliwości związanych z guzem pierwotnym i leczenie choroby przerzutowej. O ile brane jest pod uwagę postępowanie operacyjne, powinno ono mieć miejsce możliwie na wczesnym etapie leczenia. 

LECZENIE KOSTNIAKOMIĘSAKA

Tradycyjnym i najczęstszym postępowaniem dla OS kości kończyn jest amputacja. Postępowanie to zawsze jest dobrze tolerowane, o ile dość rygorystycznie przeprowadzana jest kwalifikacja do amputacji.  
Dla psów nie będących kandydatami do amputacji można rozważać zabieg oszczędzający
Z powodu bardzo wysokiego potencjału przerzutowego OS kości kończyn psów postępowanie chirurgiczne powinno zostać uzupełnione chemioterapią onkologiczną.
Dla jakości życia pacjentów nie poddawanych zabiegom operacyjnym kluczowe znacznie ma postepowanie przeciwbólowe, a także odpowiednia opieka właścicieli. Dla choroby przerzutowej wykonywana jest niekiedy metastazektomia.
Postępowaniem z wyboru dla OS szkieletu osiowego jest usunięcie chirurgiczne.  Jako leczenie uzupełniające dla tych przypadków wykorzystana może być radioterapia.
Dla przypadków z przerzutami stosowany był lek do leczenia ukierunkowanego molekularnie Palladia.
 
dr n. wet. Dariusz Jagielski

onkolog weterynaryjny



Absolwent Wydziału Medycyny Weterynaryjnej Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie.
Członek Europejskiego Stowarzyszenia Onkologii Weterynaryjnej. Uczestnik i wykładowca licznych sympozjów weterynaryjnych (w kraju i za granicą).
Autor licznych publikacji z dziedziny onkologii weterynaryjnej. Przez ponad 10 lat był wykładowcą akademickim (zajmującym się onkologią i hematologią weterynaryjną), a przez ponad 4 lata – przewodniczącym Sekcji Onkologii Polskiego Stowarzyszenia Lekarzy Weterynarii Małych Zwierząt. Wykładowca podyplomowych studiów specjalizacyjnych dla lekarzy weterynarii.