KOSTNIAKOMIĘSAK PSÓW

-------------------------------------

Pierwotne nowotwory kości psów i kotów mogą dotyczyć zarówno szkieletu kończyn (częściej), jak i osiowego. Najczęstszym typem histologicznym w obu lokalizacjach  jest kostniakomięsak (osteosarcoma - OS) obejmujący 75-85% przypadków u psów. 


Nadreprezentowane są w tej grupie psy duże i olbrzymie, tylko 5% przypadków dotyczy psów o wadze poniżej 15 kg. Nowotwór najczęściej dotyczy psów w wieku średnim i starszych (średnio 7-letnich), choć notowano też zachorowania w wieku poniżej 2 lat. Najczęściej lokalizuje się w przynasadach dalszej kości promieniowej, dalszej kości udowej, bliższej kości piszczelowej i bliższej kości ramiennej. Kończyny przednie częściej dotknięte są problemem. 


OS psów szkieletu osiowego może dotyczyć żuchwy, szczęki, kości kręgosłupa, kości mózgowioczaszki, żeber, kości jamy nosowej i miednicy. Występuje u psów średnio 9-letnich, a OS żeber u psów ok. 7-letnich. Pozaszkieletowe lokalizacje OS są rzadkie i dotyczą gruczołu mlekowego, śledziony, jelit, wątroby, nerek, jąder, pochwy, gałek ocznych, żołądka, nadneryczy, tarczycy i innych narządów. 


Czynniki etiologiczne nie zostały poznane, jednak jasne jest,  że OS występuje częściej w miejscach intensywnego wzrostu kości oraz miejscach urazów (złamania, uderzenia, implanty, miejsca operacji) i napromieniania. Zapewne skutkuje to częstszym występowaniem mutacji w komórkach intensywnie dzielących się i zapoczątkowaniem karcynogenezy. Wg niektórych badań kastracja zwiększa ryzyko wystąpienia nowotworu. 


Najczęstszym objawem OS kości kończyn jest niewielka, przemijająca po lekach przeciwbólowych/przeciwzapalnych kulawizna, stopniowo nasilająca się i następnie obrzęk okolicy rozwoju nowotworu wynikający z reakcji zapalnej, mikrozłamań i nasilającego się bólu. W przypadku zmian w szkielecie osiowym dominuje deformacja i niekiedy istotny ból.



W badaniu radiologicznym (RTG) ujawnić można zmiany lityczne, sklerotyczne lub najczęściej lityczno-sklerotyczne kości, rzadziej lizę istoty korowej, odczyny odokostnowe, promieniście rozchodzące się odczyny kostne, trójkąt Codman’a, utratę utkania beleczkowego kości i złamania patologiczne. Nie można jednoznacznie postawić rozpoznania kostniakomięsaka na podstawie obrazu radiologicznego, jednak w połączeniu z wywiadem, określoną wielkością psa, przebiegiem klinicznym choroby i reakcją na leczenie może on bardzo mocno sugerować rozpoznanie.






Rozpoznanie stawiane jest na podstawie pobrania wycinka ze zmiany z wykorzystaniem igły do biopsji korowej kości, trepanu/trefiny lub w trakcie chirurgicznego pobrania wycinka. Biopsja aspiracyjna cienkoigłowa, szczególnie wspierana obrazowaniem ultrasonograficznym, może okazać się użyteczna, jednak wiąże się ze stosunkowo dużym ryzykiem błędu. 


OS kości kończyn psów jest nowotworem o agresywnym przebiegu klinicznym i na wczesnym etapie przerzutującym. U większości psów pojawiają się zmiany przerzutowe. Wykazanie obecności makroprzerzutów (badania RTG klatki piersiowej w trzech projekcjach, USG jamy brzusznej, tomografia komputerowa, BAC węzłów chłonnych, scyntygrafia) w momencie stawiania rozpoznania ma znaczenie o tyle, że ich obecność wiąże się ze znacząco krótszym okresem przeżycia. 


W związku z bardzo wysokim potencjałem przerzutowym OS kończyn psów leczenie w większości przypadków ma charakter paliatywny. Postępowanie powinno uwzględniać leczenie dolegliwości związanych z guzem pierwotnym i leczenie choroby przerzutowej. O ile brane jest pod uwagę postępowanie operacyjne, powinno ono mieć miejsce możliwie na wczesnym etapie leczenia. 


Tradycyjnym i najczęstszym postępowaniem dla OS kości kończyn jest amputacja. Postępowanie to zawsze jest dobrze tolerowane, o ile dość rygorystycznie przeprowadzana jest kwalifikacja do amputacji.  





Dla psów nie będących kandydatami do amputacji można rozważać zabieg oszczędzający


Z powodu bardzo wysokiego potencjału przerzutowego OS kości kończyn psów postępowanie chirurgiczne powinno zostać uzupełnione chemioterapią onkologiczną.  


Dla jakości życia pacjentów nie poddawanych zabiegom operacyjnym kluczowe znacznie ma postepowanie przeciwbólowe, a także odpowiednia opieka właścicieli. Dla choroby przerzutowej wykonwana jest niekiedy metastazektomia.  





Postępowaniem z wyboru dla OS szkieletu osiowego jest usunięcie chirurgiczne.  Jako leczenie uzupełniające dla tych przypadków wykorzystana może być radioterapia.  

Dla przypadków z przerzutami stosowany był lek do leczenia ukierunkowanego molekularnie Palladia, który dostępny jest w Przychodni weterynaryjnej BIAŁOBRZESKA.




Autor: dr n. wet. Dariusz Jagielski