RADIOTERAPIA ZWIERZĄT

-------------------------------------

Większość procesów nowotworowych zaawansowanych miejscowo i regionalnie może być leczonych chirurgicznie. Odpowiednią dla takich sytuacji (ograniczonej choroby nowotworowej) jest także radioterapia, która może stanowić alternatywę lub uzupełnienie postępowania chirurgicznego



Jeśli jednk nowotwór ma duży potencjał przerzutowy lub jest już procesem z przerzutami odległymi, należy rozważyć zasadność wprowadzenia chemioterapii onkologicznej, a więc postępowania ogólnoustrojowego, o ile nowotwór jest chemiowrażliwy.



Celem napromieniania jest wywołanie uszkodzeń materiału genetycznego/DNA oraz tłuszczów i białek błon komórkowych komórek nowotworowych. Może to zachodzić w drodze bezpośredniego działania uszkadzającego promieniowania jonizującego lub za pośrednictwem powstających w wyniku napromieniania wolnych rodników. Dlatego dla skuteczności napromieniania znaczenie ma utlenowanie tkanek i co za tym idzie im większy jest guz, tym mniejsza skuteczność radioterapii.



Dostarczenie odpowiedniej dawki energii w określone miejsce można uzyskać w trakcie teleterapii lub brachyterapii. 



Teleterapia (napromienianie zewnętrzną wiązką promieni) wykorzystuje źródło promieniowania umieszczone w pewnej odległości od tkanki leczonej i opiera się o stosowanie promieniowania X, gamma lub rzadziej strumienia elektronów. W znacznym stopniu intensywność leczenia uzależniona jest od dostępności aparatury do radioterapii




Brachyterapia (curieterapia) wykorzystuje źródło promieniowania umieszczone bezpośrednio w tkance napromienianej (brachyterapia śródtkankowa) lub w bezpośredniej jej bliskości, np. na powierzchni zmiany nowotworowej (plezjoterapia). 



Można też podawać ogólnoustrojowo radioizotopy, które wychwytywane są przez tkankę nowotworową, np. 131J gromadzony w guzach tarczycy. 



Cały proces leczenia opisywany jest poprzez określenie dawki całkowitej promieniowania zaabsorbowanego przez tkanki, liczby frakcji, w których podana jest dawka całkowita oraz czasu jej podania. Większość nowotworów zwierząt leczona jest podaniem całkowitej dawki 40-60 Gy (Grejów) w 9-30 frakcjach w ciągu 3-6 tygodni. Podanie pojedynczej dawki promieniowania trwa do kilku minut, jednak cała procedura związana ze znieczuleniem ogółnym (dość płytkim), ułożeniem pacjenat, kontrola wiązki i innymi niezbędnymi czynnościami wydłuża czas kilkukrotnie. 



Radioterapia może mieć założenie:




Efekty uboczne radioterapii można podzielić na 




 Stan ok. 3 tygodni po zakończeniu radioterapii raka jamy nosowej. 



Najczęściej radioterapia jest uzupełnieniem zabiegu operacyjnego w sytuacjach, kiedy nie udało się usunąć całości tkanki nowotworowej, np. dla mięsaków tkanek miękkich czy guzów z komórek tucznych. Pierwsza frakcja promieniowania podawana jest zazwyczaj bezpośrednio po zabiegu lub około trzy tygodnie po nim (dla umożliwienia wygojenia rany operacyjnej). W niektórych ośrodkach możliwa jest radioterapia śródoperacyjna. Radioterapia przedoperacyjna może zmniejszyć wielkość guza nowotworowego oraz zniszczyć komórki nowotworowe na obrzeżach zmiany nowotworowej, a tym samym poprawić warunki chirurgiczne. Możliwe jest skojarzenie radioterapii i chemioterapii, kiedy wykorzystywany jest efekt promioniouczulający niektórych leków cytostatycznych. Dla niektórych nowotworów (jam nosowych, mózgu i rdzenia kręgowego, iunnych) radioterapia może być jedyna metodą leczniczą



W każdym przypadku leczenia onkologicznego należy zadać sobie pytanie oz korzyści wynikające z radioterapii, ponieważ na ogół poprawia ona wyniki leczenia. Z powodu niedostępności radioterapii w naszym kraju referujemy pacjentów do współpracujących ośrodków zagranicznych. Jest to o tyle prostsze, że mamy bezpośredni kontakt osobisty z osobami prowadzącymi radioterapię. 

Autor: dr n. wet. Dariusz Jagielski